Thủ Tục Kiểm Dịch Thực Vật Đối Với Hàng Hóa Nhập Khẩu Vào Việt Nam Chuẩn Xác Nhất

Kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Inspection) là quy trình bắt buộc nhằm ngăn chặn các loài sinh vật gây hại, côn trùng lạ và dịch bệnh nguy hiểm xâm nhập vào lãnh thổ Việt Nam. Đối với các doanh nghiệp nhập khẩu nông sản, gỗ, thức ăn chăn nuôi hoặc giống cây trồng, việc nắm rõ quy trình kiểm dịch là điều kiện tiên quyết để lô hàng được thông quan thuận lợi, tránh phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi.

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về căn cứ pháp lý, danh mục hàng hóa, hồ sơ cần chuẩn bị và quy trình thực hiện kiểm dịch thực vật nhập khẩu mới nhất.

1. Căn Cứ Pháp Lý Và Danh Mục Hàng Phải Kiểm Dịch

Thủ tục kiểm dịch thực vật nhập khẩu được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật hiện hành:

• Luật Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật số 41/2013/QH13.

• Thông tư 30/2014/TT-BNNPTNT: Danh mục vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật của Việt Nam.

• Thông tư 33/2014/TT-BNNPTNT và Thông tư 34/2018/TT-BNNPTNT: Quy định trình tự, thủ tục kiểm dịch thực vật nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh.

• Thông tư 15/2018/TT-BNNPTNT: Bảng mã HS đối với danh mục vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật.

Các nhóm hàng hóa bắt buộc phải kiểm dịch thực vật

1. Thực vật và sản phẩm thực vật tươi sống: Cây giống, củ giống, hoa tươi, quả tươi, rau củ quả chưa qua chế biến nhiệt.

2. Nông sản khô và chế biến thô: Các loại hạt ngũ cốc (lúa mì, ngô, đậu tương), gạo, hạt điều thô, cà phê nhân, dược liệu thô.

3. Lâm sản: Gỗ tròn nguyên vỏ, gỗ xẻ tươi, ván bóc, dăm gỗ, vỏ cây.

4. Thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu sản xuất: Cám mỳ, bã đậu nành, bột bắp, cỏ khô linh lăng.

5. Vật liệu đóng gói bằng gỗ tự nhiên: Pallet gỗ, thùng gỗ, thanh chèn lót chưa xử lý theo chuẩn ISPM-15.

6. Môi trường nuôi trồng và sinh vật: Đất, giá thể xơ dừa, côn trùng, nấm, vi sinh vật phục vụ nghiên cứu.

2. Các Đơn Vị Chi Cục Kiểm Dịch Thực Vật Vùng Tại Việt Nam

Việc đăng ký và lấy mẫu kiểm dịch được phân chia theo địa bàn quản lý của 9 Chi cục Kiểm dịch thực vật (KDTV) trực thuộc Cục Bảo vệ thực vật:

• Chi cục KDTV Vùng I: Phụ trách khu vực Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình,…

• Chi cục KDTV Vùng II: Phụ trách khu vực TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Tây Ninh, Long An,…

• Chi cục KDTV Vùng III: Phụ trách khu vực Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định,…

• Chi cục KDTV Vùng IV: Phụ trách khu vực Khánh Hòa, Phú Yên, Ninh Thuận, Bình Thuận,…

• Chi cục KDTV Vùng V: Phụ trách khu vực Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Vĩnh Phúc,…

• Chi cục KDTV Vùng VI: Phụ trách khu vực Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Tĩnh.

• Chi cục KDTV Vùng VII: Phụ trách khu vực Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên.

• Chi cục KDTV Vùng VIII: Phụ trách khu vực Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Tuyên Quang, Hà Giang.

• Chi cục KDTV Vùng IX: Phụ trách khu vực Cần Thơ, Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp và các tỉnh Tây Nam Bộ.

3. Bộ Hồ Sơ Đăng Ký Kiểm Dịch Thực Vật Nhập Khẩu

Doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ chứng từ đầy đủ để nộp trên Cổng thông tin một cửa quốc gia (NSW) và nộp bản giấy khi kiểm tra thực tế:

• Giấy đăng ký kiểm dịch thực vật: Tạo trực tuyến trên hệ thống một cửa quốc gia (theo mẫu quy định).

• Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật gốc (Original Phytosanitary Certificate): Do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp. (Đây là chứng từ bắt buộc phải có bản gốc).

• Giấy phép kiểm dịch thực vật nhập khẩu (Import Permit): Áp dụng đối với các mặt hàng có nguy cơ cao như củ giống, cây giống sống, quả tươi chưa có thỏa thuận mở cửa thị trường.

• Vận đơn vận chuyển (Bill of Lading / Air Waybill): Bản sao.

• Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) & Phiếu đóng gói (Packing List): Bản sao.

• Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract): Bản sao (nếu có yêu cầu đối soát).

4. Quy Trình 5 Bước Làm Thủ Tục Kiểm Dịch Thực Vật Nhập Khẩu

Quy trình kiểm dịch thực tế diễn ra song song với thủ tục thông quan hải quan cửa khẩu:

Bước 1: Khai báo hồ sơ trên Cổng thông tin một cửa quốc gia (NSW)

• Doanh nghiệp tạo tài khoản trên website vnsw.gov.vn.

• Chọn Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn $\rightarrow$ Cục Bảo vệ thực vật $\rightarrow$ Thủ tục cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật nhập khẩu.

• Điền đầy đủ thông tin hàng hóa, đính kèm file scan của Phytosanitary Certificate gốc, B/L, Invoice, Packing List.

• Sau khi hệ thống phản hồi số tiếp nhận và phân công cán bộ, doanh nghiệp in Đơn đăng ký đã có số tiếp nhận.

Bước 2: Nộp hồ sơ và mở tờ khai hải quan

• Doanh nghiệp sử dụng số tiếp nhận kiểm dịch để truyền tờ khai hải quan điện tử qua phần mềm VNACCS.

• Hải quan tiếp nhận tờ khai và chuyển trạng thái hàng sang dạng “Chờ kết quả kiểm tra chuyên ngành” để cho phép doanh nghiệp mang hàng về bảo quản hoặc mở cont lấy mẫu tại cảng.

Bước 3: Đăng ký lấy mẫu kiểm tra thực tế tại cửa khẩu

• Doanh nghiệp nộp bản gốc Phytosanitary Certificate của nước xuất khẩu cho Chi cục KDTV phụ trách cảng/sân bay đến.

• Liên hệ bộ phận giám sát kho bãi/cảng để cắt chì, kéo container vào bãi kiểm hóa hoặc mở kiện hàng tại kho CFS/sân bay.

• Cán bộ kiểm dịch phối hợp cùng chủ hàng lấy mẫu theo tỷ lệ quy định, kiểm tra cảm quan bên ngoài (mùi, nấm mốc, bùn đất, côn trùng sống) và niêm phong mẫu gửi về phòng thí nghiệm.

Bước 4: Xét nghiệm mẫu trong phòng lab

• Mẫu hàng được giám định về nấm bệnh, vi khuẩn, tuyến trùng và các loài côn trùng gây hại thuộc diện kiểm dịch của Việt Nam.

• Thời gian trả kết quả thông thường từ 24 đến 48 giờ đối với hàng nông sản thông thường, hoặc lâu hơn nếu phát hiện nghi vấn cần nuôi cấy phân lập sinh vật lạ.

Bước 5: Nhận kết quả và hoàn tất thông quan hải quan

• Nếu mẫu đạt tiêu chuẩn: Chi cục KDTV cấp Chứng thư kiểm dịch thực vật nhập khẩu điện tử đẩy thẳng lên Cổng một cửa quốc gia.

• Hải quan cửa khẩu kiểm tra trạng thái đạt trên hệ thống và tiến hành thông quan chính thức lô hàng.

• Trường hợp không đạt (nhiễm sinh vật gây hại thuộc diện cách ly): Lô hàng bắt buộc phải xử lý bằng biện pháp xông hơi khử trùng lại, tái xuất hoặc tiêu hủy theo quyết định của cơ quan kiểm dịch.

5. Những Lưu Ý Quan Trọng Để Tránh Rủi Ro Bị Phạt Hoặc Tái Xuất

• Kiểm tra tính pháp lý của nước xuất khẩu: Không phải nông sản tươi từ bất kỳ quốc gia nào cũng được phép nhập vào Việt Nam. Nhiều mặt hàng (như quả táo, cam, thịt mát, hạt giống) phải nằm trong danh mục thị trường đã được Cục Bảo vệ thực vật Việt Nam hoàn tất phân tích nguy cơ dịch hại (PRA).

• Bảo quản bản gốc Phytosanitary Certificate: Cơ quan kiểm dịch chỉ chấp nhận bản gốc có đầy đủ chữ ký, con dấu của nước xuất khẩu. Mọi sai lệch về tên khoa học (Botanical Name), số lượng kiện hoặc trọng lượng so với Invoice/B/L đều dẫn đến việc bị tạm giữ hồ sơ.

• Vệ sinh vỏ container và bao bì: Đối với máy móc cũ, pallet gỗ hoặc nông sản rời, nếu dính bùn đất hoặc có hạt cỏ dại chưa xử lý, chi phí xử lý tiêu độc khử trùng tại cảng sẽ rất tốn kém và làm chậm tiến độ giao hàng.

Xem thêm:

Australian Investors Surge into New Zealand Real Estate as Inquiries Jump Nearly 200% 

PHÂN BIỆT CONTAINER S. O.C VÀ CONTAINER C.O.C